دست ورشد مهارتهای دستی

دست عضوی بسیار مهم در عملکرد متقابل انسان با محیط است و آن را  رابط بین عقل و محیط می دانند .

رشد مهارتهای حرکتی ظریف درپسران دیر تر از دختران اتفاق می افتد. دانش آموزان مبتلا به نقایص نو رو لوژیکی ،مشکلات یادگیری ، کمبود توجه و تمرکز وناتوانی های رشدی اغلب باید زمان وانرژی زیادی را برای یادگیری خوانا نوشتن صرف کنند. این نکته را باید مورد توجه قرارداد که جهت کسب مهارت نوشتن پیش نیازها ی نوشتاری بسیار مهمی مطرح می شوند که بدون توجه به آنها فرد نمی تواند به مهارت لازم درزمینه نوشتن دست یابد .این موارد عبارتند از 1- تعادل 2- ثبات کمربند شانه ای و کنترل ساعد

3- رشد مچ و دست 4- کنترل بینایی 5- هماهنگی دو دست 6-هماهتگی چشم ودست

1-تعادل : حفظ سر و تنه دریک راستای صحیح درهر وضعیتی ( دمر ، نشسته ، ایستاده ، دو زانو )

از جمله موارد  حائز اهمیت جهت کسب مهارت نوشتن است. کنترل سر درهر وضعیتی که کودک توانایی نوشتن را در آن وضعیت داشته باشد از جمله حرکات کلیدی است. بنابرین تعادل به عنوان پایه واهرمی قوی برا ی نیل به هدف مطرح می شود. درکلاس درس هم کودک باید بتواند دریک  وضعیت صحیح بنشیند بطوری که کف پاهایش روی زمین بوده واحساس راحتی وآرامش نماید وترسی از افتادن نداشته باشد ،این حالت سبب می شود که کاملا بر عمل نوشتن متمر کز شود.

2- ثبات کمر بند شانه ای و کنترل ساعد : رشد و پرورش مهاتهای حرکتی ظریف دست با تعامل تمامی مفاصل اندام فوقانی درارتباط است واین مفاصل شامل شانه ،بازو،آرنج و مچ دست می باشد. باید این نکته را درنظر داشت تاهریک از مفاصل اندام فوقانی برای مفاصل پائین تر به عنوان سطح اتکاءعمل می کند.  بنابرین به منظور انجام عمل دقیق تر وصحیح تر سطح اتکاء باید از ثبات و قدرت مناسبی برخودارباشد .برای  مثال طناب زدن از عقب فعالیتی است  که به مشارکت هم زمان تمامی مفاصل اند ام فوقانی نیازمند است. این فعالیت معمولا دربرنامه درمانی کودکان مبتلابه اختلال عملکردی ویا اختلال درحرکت اندام فوقانی گنجانده می شود. در مورد کودک خردسال یا کودکی که از هماهنگی کمتری برخوردار است بهتراست ابتدا یک سر طناب رابا دست غالب خود بگیرد و به کمک هم بازی خود طناب را بچر خاند تا کودک سوم از روی طنا ب بپرد. در مرحله بعد کودک به تنهایی بازی می کند بدین شکل که طناب را به عقب پرتاب می کند هنگامی که صدای برخورد طناب را به زمین شنید باید جفت پا به عقب بپرد .دراین حالت هماهنگی اندام فوقانی وتحتانی بدن تقویت می شود. باتوجه به تجر به های بدست آمده و موراد ثابت شده علمی باید براین نکته توجه کرد که رشد وتقویت مفاصل فوقانی اندامها رمز موفقیت درانجام مهارتهای مفاصل انتهایی و پائینی است .

رشد مچ و دست

همانطور که تاکید  شد در برنامه های آموزشی نوشتن، پیش ازتاکید مستقیم بر مهارت مد نظررشد وتقویت اندام فوقانی از جمله موارد بسیار مهم است که باید بدان پرداخته شود. از جمله موا رد بسیار مهم که مر بوط به ناحیه مچ ودست می باشد به شرح ذیل هستند:

1-   ثبات مچ دست به هنگام   دست کاری اشیاء ظریف ،ابزارهای کوچک ووسایل مر بوط به مهارت  نوشتن

2- ثبات وافزایش فضای بین انگشت شصت و اشاره

3- ثبات وافزایش قوسهای کف دستی

4- مجزا نمودن عملکردهای حرکتی دو طرف دست ( جهت داخل وخارج دست )

5- رشد دو جنبه عمل جابجایی دقیق ( انتقال دقیق و چرخش دقیق )

ثبات مچ دست :

مچ کلیدی ترین مفصل دست است که محدویت آن توسط هیچکدام از مفاصل اندام فوقانی قابل جبران نیست ومشکلات بسیاری را درحرکات ظریف ایجاد می کند. حرکات مچ ودست را درهیچ شرایطی نمی توان ازیکدیگر جدا کرد، بنابراین باید فعالیتهای ترکیبی مچ ودست دربرنامه درمانی گنجانده شوند. درعین حال باید این نکته را نیزدرنظر گرفت که هیچ یک از مفاصل موجود دردست به عنوان یک ماهیت مکانیکی مجزا ومنفصل از سایر مفاصل نیست. بنابراین عملکرد هریک ار مفاصل به عنوان بخشی ازیک زنجیره حرکتی منظم درنظر گرفته می شود وباتوجه به مطالب مطرح شده ،دست باید قبل از اینکه بتواند مهارت نوشتن راانجام دهد به لحاظ عملکردی وفیزیولوژیکی به رشد کافی برسد.

پشنهاد می شود که به منظور افزایش و تقویت ثبات مچ، دروضعیت خم  شدن آن به عقب همراه با مهارتهای  دقیق انگشتی در برنامه درمانی گنجانده شوند. درسطح عمودی دربالای سطح چشم فرد کم توان اجرا شوند .زیرا کار کردن درچنین وضعیتی سبب تقویت عضلات بازو وافزایش ثبات مفاصل شانه و کتف می شود. از فعالیتهای لذت بخش در این مرحله می توان نقاشی روی تخته با قلم مو رانام برد. انواع پگ بردها و تخته های  بازی از جمله وسایل باز ی هستند که می توان آنهارا روی دیوار ثابت نگه داشت و به منظور افزایش ثبات مچ دست با آنها بازی کرد .

ثبات و افزایش فضای بین انگشت شصت واشاره

سفتی عضلانی درسمت داخل مچ سبب محدویت در دامنه حرکتی و کاهش ثبات مورد نیاز مچ درانجام اعمال دستکاری دست می شود. مفصل قاعده شست با ید بتواند بطور کامل بچر خد تانوک انگشت شست به منظور گرفتن مداد درمقابل انگشت اشاره قرار بگیرد. حرکتهای ناقص این مفصل سبب می شود که انگشت شست نتواند دروضعیت صحیح مورد نیاز قرارگیرد. افزایش فضای بین انگشت شست واشاره به ویزه هنگام براشتن اشیاء بزرگ ضروری بنظر رسیده وسبب راحتی انجام کار می شود .

ثبات وافزایش قوسهای دست

انعطاف پذیری دست به میزان زیادی به واحدهای ثابت ومتحرک آن بستگی دارد .واحدهای ثابت عبارتنداز: ردیف پائینی استخوانهای مچ دست و استخوانهای کف دستی مرکزی مربوط به انگشتان دوم، سوم ،چهارم. واحدهای متحرک دست عبارتنداز: پنج انگشت دست، استخوانهای کف دستی محیطی مربوط به دوانگشت  شست و پنجم. این واحدهای متحرک سبب به وجود آمدن قوسهای کف دستی مربوط به انگشت شست و پنجم و فعالیت عضلات بین استخوانی کف دستی می شوند .به منظور ثبات و افزایش قوس کف دستی رسم شکلهای هندسی بدون رنگ کردن دریک وضعیت عمودی وبالاتر از سطح چشم را می توان توصیه نمود. با تغییر در نوع واندازه شکلها می توان این فعالیت را درجه بندی نمود. این حالت و تمرین نیا زمند گرفتن ظریف انگشتی ( مدادرنگی یا ماژیگ )درانگشتان شست واشاره است .

مجزا نمودن عملکردهای حرکتی دوطرف دست

عملکرد هماهنگ دو انگشت چهارم وپنجم دست بخصوص درفعالیتهای مثل گرفتن قدرتمند و جابجایی دقیق نقش بسزای دارند. درجابجایهای دقیق که این دوانگشت به سمت کف دست  خم میشوند، ثبات قوس کف دستی – انگشتی را افزایش می دهند که متفاوت باسایر انگشتان است و به کنترل حرکت انگشتان همراه با انگشت شست می پردازند. این حالت درفعالیتهایی مثل نگه داشتن اشیای مانند فنجان چای مشاهد ه می شود. استفاده کردن از قیچی وباز وبستن تیغه های آن نیازمند عملکرد حرکتی مجزای دوطرف دست است. دراین حالت سه انگشت شست، اشاره ومیانی بایدبطور هم زمان ومنظم خم وراست شوند ودراین حالت دوانگشت چهارم وپنجم باید کا ملادرکف دست خم شوند. مچ دست دروضعیت خم شده به عقب ثابت بماند و کودک مفاصل انتهایی انگشتان شست و میانی را داخل حلقه های قیچی قراردهد حلقه های دسته قیچی نباید بیش از حد بزرگ باشند. انگشت دوم باید روی تنه دسته قیچی قرارگیرد تادروضعیت عمودی آنرا حفظ کرده و به بسته شدن تیغه های قیچی کمک کند. تمرکز روی این مطلب که باید انگشتان چهارم وپنجم خم شوند تا ثبات لازمه را ایجاد کند سخت و دشوار است بنابراین بهتراست ازکودک خواسته شود که اسفنجی کوچک وصاف را درکف دست خود به کمک انگشتان چهارم وپنجم نگه داردو فشاردهد. دراین فعالیت کودک باید درابتدا باز وبسته کردن تیغه هارا بیاموزد وتمرین کند. پس از یادگیری این حرکت ازقیچی کردن حصیرهای نازک وکم عرض شروع کرده و به بریدن کارتهای بازی وسرانجام بریدن کاغذ معمولی منتهی شود.

کودک باید بادست غیر غالب خود نیز کاغذ را نگه دارد تابه هنکام بریدن با قیچی پاره نشود .

 

رشد دو جنبه عمل جابه جایی دقیق ( انتقال دقیق و چرخش دقیق )

جابجایی دقیق نیازمند دامنه حرکتی کامل درمفصل قاعده انگشت شست است و بدین ترتیب نوک انگشت می تواند خم شودو مستقیما درمقابل نوک هریک از انگشتان دیکر قرار گیرد. به منظورسید ن به این وضعیت با ثبات دو جزء مهارت جابجایی دقیق یعنی انتقال دقیق و چرخش دقیق باید پرورش داده شوند. درحرکتهای انتقال باید انگشتان شست واشاره یا شست ، اشاره و میانی دریک الگویی هماهنگ دردوجهت حرکت کنند.

 الف به سمت کف دست

ب: دور از کف دست

به عنوان نمونه نخ کردن سوزن حرکت انتقالی است که درطی آن انگشتانی که دروضعیت خم شدگی کامل هستند از کف دست دور می شوند. کشیدن نخ از سوزن مثالی از حرکت انتقالی درجهت کف دست است. درنوشتن بویژه خط نستعلیق و شکسته، دست باید بطور متناوب حرکتهای انتقالی را درهردو الگو اجرا نماید تاحرفهانوشته شوند. نخ کردن مهره فعالیتی مناسب جهت پرورش ورشد سرعت و هماهنگی استفاده از الگوهای حرکتهای انتقالی است. کودک غالبا از یک روش جانشینی و تقلبی استفاده می کند بدین ترتیب که او بجای اینکه نخ را از درون مهر ه عبور دهد مهره راازروی نخ عبور می دهد.بمنظور جلوگیری از این حرکت تقلبی همچنین تقویت و پرورش مهارت مدنظر می توان از تخته های مخصوص نخ کردن استفاده کرد. این فعالیت درتقویت حرکتهای متناوب انگشتان که درمهارت نوشتن ازاهمیت ویژه ای برخوردارند نقش بسزایی دارد. مهارت چرخش دقیق درفعالیتهایی مشاهده می شود که برای انجام آن قدرت زیادی نیاز نیست. مثالهای ازاین نوع عبارتنداز باز کردن درشیشه ای که شل شده است وبستن آن، چرخاندن دستگیره ،چرخاندن وگرداندن اشیاء واسباب بازیهای کوچک به منظور  بررسی آنها ،بازی طناب کشی فعالیت جذاب است که درآن مهارت چرخش دقیق و قدرت انگشتان برای عمل نگه داشتن تقویت می شوند.

 هماهنگی دو دست درمهارت نوشتن ضروری است که دو دست هماهنگی لازم را بایکدیگر درفعالیتهای خود داشته باشند .بدین صورت که یک دست به عنوان ثبات دهنده ودست دیگر به عنوان نویسنده عمل کند به همین دلیل مهم ترین پیش نیاز برای آموزش وتقویت این بخش مشخص شدن سمت غالب کودک است .

مراحل رشدی مهارت نوشتن

کودک بطور طبیعی عمل نوشتن را با علامت گذاریهای تصادفی و نامشخص که اصلاحا خط خطی کردن نامیده می شود شروع می کند و به صورته تقلید دقیق وکپی  کردن و رنگ کردن توسعه می یابد. مراحل مذکور را می توان تیتر وار بصورت زیر مطرح نمود .

-کودک کاغذ را مچاله کرده و به دهان می برد.

- کودک مدادرا روی کاغذ فشار می دهد و آن را سوراخ می کند.

- کودک بطور تصادفی خط خطی می کند. با تکرار وتمرین مکرر خط خطی ها منسجم تر می شود .این فعالیت نیازمند هماهنگی چشم ودست است وهم زمان با رشد این هماهنگی خط خطی کردن کودک نیز نظم وترتیب مشخصی به خود می گیرد و جهت های افقی عمودی ومورب درآنها مطرح می گرددو البته باید در نظر گرفت که جهت های مطرح شده درتمامی کودکان به یک شکل مشاهده نمی شود واز نظر تقدم و تاخر نیز نمی توان به دقت تعیین نمود.

-کودک منحنیهای متصل به هم می کشد

- کودک تقلید کردن ودرمرحله بعد کپی کردن را آغاز می کند.

- کودک به رنگ کردن می پردازد .

- کودک پس از کسب مهارتهای یا دشده و در 5یا 6سالیگی توانای کپی ونوشتن خطهارا با جهت ها وزاویایی مختلف بطور منظم کسب می کند

فعالیتهایی جهت تقویت و بهبود مهارت نوشتن :

باید توجه داشت فعالیتها باید درقالب بازی و دل چسب باشند تاتاثیرگذارباشد :

غلتداندن توپهای بسیار کوچک  وسبک بین نوک انگشتان شست، اشاره ومیانی

برداشتن اشیایی کوچک نظیر کشمش به کمک مو چین و گذاشتن آنها روی میز

بدین صورت که انگشت شست درمقابل سایر انگشتان قرارگیرد (ziplockمحکم کردن دهانی کیسه(

باز کردن لوله خمیر دندان با استفاده از انگشت شست دوم ومیانی که دراین حالت باید لوله خمیر دندان با انگشتان چهارم و پنجم همان دست نگه داشته شود.

حرکت دادن کلید از کف دست به سمت نوک انگشتان دست

 آنچه باید درتمرینهای یاد شده مدنظر قرار گیرد و به واقع هدف از انجام آنها می باشد این است که فضای بین انگشت شست واشاره باز شود و موقعیت انگشت شست درمقابل سایر انگشتان باشد

 

 

 

 اندیشه ام از تو سبز و آباد شده                         از جهل و غم این فکرتم آزاد شده

درمکتب پاک وشاد استاد ببین                           غم رفته ز جانم و دلم شاد شده

              یک شاخه گل سرخ تقدیم به معلم عزیزم

         که به من درس صبر ووفاداری آموخت ومرا

      درسرزمین دانش بارورساخت

      روزت مبارک معلم عزیزم

فرارسیدن سالروز شهادت استاد  شهید مرتضی مطهری وروز معلم رابه همکاران تبریک می گوییم

درسال تحصیلی ۹۱-۹۰سرکار خانم زهرا گلستانی به عنوان معلم نمونه کشوری و

آقای علی اکبر محمد نژادو آقای حسین رضایی معلم نمونه منطقه ای برگزیده شدند

که به ایشان تبریک وتهنیت می گوییم.

بلع طبیعی و كنترل عصبي- عضلاني عملكرد بلع

                بلع طبيعي جامدات  يا مايعات يك پروسه پيچيده است كه در آن ساقه مغزي ،شش عصب مغزي (5،7،9،10،11،12)،سه عصب گردني ،48عضله درگير مي باشند.

مناطق اطراف شيار سيلوين به صورت يك مركز مستقل در عمل بلع دخالت دارند. همچنين تعداد زيادي از نورونهاي ساقه مغز مسئول كنترل بلع هستند. اين نرونها عمدتاً در بخش پشتي و قسمت جانبي هسته هاي تراكتوس سوليتاريوس واقعند و در قسمت شكمي نيز بوسيله هسته هاي آمبيگوس محاط ميشوند. مراكز بلع در دو طرف ساقه مغز قرار دارند و با تشكيلات مشبك در ارتباطند. دو ناحيه مذكور داراي ارتباطات بسيار گسترده اي هستند و همين امر باعث مي شود هر يك از آنها بتوانند به تنهايي هماهنگي لازم طي مرحله حلقي و مروي را بوجود آورند. از 12 جفت اعصاب مغزي 4جفت آنها يعني زوجهاي 5،7،9 و10 تامين كننده حس عمومي و اطلاعات مربوط به مزه ،حرارت و قوام ماده غذايي مي باشند. و پنج زوج اعصاب 5،7،9،10و12 مسئول انجام مراحل دهاني و حلقي بلع مي باشند.

بلع طبيعي

 

ساختارهاي درگير در بلع:

v   حفره دهان شامل: لبها،  منديبل، ماكزيلا،    

كف دهان، گونه ها،

سختكام،

دندانها، كمانهاي حلقي قدامي و خلفي،

 حفره قدامي(فضاي بين منديبل و ماكزيلا و گونه ها)،

حفره خلفي(فضاي بين منديبل و ماكزيلا و عضلات لب) 

v      سه ناحيه آناتوميكي حلق شامل:

v  Oesophagus( مري)

مراحل بلع:

v      Anticipatory phase

 

v      Oral preparatory phase

 

 

v      Oral phase

 

 

 

 

 

 تعريف ديسفاژي:

  اغلب نتيجه اي از انواع اختلالات نورولوژيكي است كه ميتواند در هر يك از مراحل بلع طبيعي ايجاد گردد.

علائم ديسفاژي:

v   ناتواني در بلعيدن مواد غذايي و حتي بزاق دهان خودشان(شايعترين علامت)

v   سرفه كردن در هنگام خوردن و نوشيدن يا بلافاصله بعد از آن

v   ضعيف شدن صداي فرد در حين خوردن يا اندكي پس از آن وجود صدايي وزوز مانند در مسير تنفسي در حين دم و بازدم

v   ابتلاي بيمار به عفونت سيستم تنفسي(پنومني) به دليل آسپيراسيون مكرر

v   ورود مواد غذايي به مسير هوايي (آسپيراسيون)

v   كاهش وزن و ايجاد علائم سوء تغذيه به علت كم خوريهاي بيش از حد

v   بالا رفتن درجه حرارت بدن از1ـ30 دقيقه پس از غذا خوردن

بطور كلي علائم اختلال بلع در بيماران مبتلا به سكته هاي مغزي از نوع آمبوليك و بيماران سرطاني پيشرونده است وبا گذشت زمان باعث بروز ناتواني بيشتري خواهد شد.  بيماران مبتلا به اين اختلال از به هم خوردن روند طبيعي زندگي شان و ايجاد ناراحتي در تغذيه دچار نابساماني هاي جسمي و روحي مي شوند.

سبب شناسي:

علل فيزيولوژيكي پزشكي كه ممكن است منجر به ديسفاژي گردد عبارتند از:

v   اختلالات عصب شناختي و ضربه مانند :عفونت مغز و ساقه مغز ، پاركينسون،  ام اس، فلج اطفال، دمانس و فلج مغزي ، سكته مغزي و ......

v   ضايعات ساختاري مانند: وب مادرزادي ، نئو پلاسما، تيرومگالي و ....

v   بيماريهاي بافت تماسي مانند: ديستروفي ماهيچه، پلي ميوزيس

v   اثرات جانبي مانند اثرات ناشي از جراحي، داروها و فيبروز ناشي از راديولوژي، سوختگيها

v   ناهنجاريهاي مادرزادي يا آناتوميكي مانند: شكاف كام و لب، ناهنجاريهاي زبان، شكاف حنجره

 

 

ارزيابي:

ارزيابي شامل تاريخچه گيري و معاينات فيزيكي است.  پس از ثبت مشخصات بيمار و اطلاع از بيماري و اختلالات اساسي بيمار، اطلاعاتي در زمينه علائم ديسفاژي و زمان شروع آنها، مثلاً وجود درد در حين بلع، وجود آسپيراسيون، وضعيت سرفه و گلو صاف كردن بيمار ، كيفيت آواسازي بيمار ، مدت زمان لازم براي بلع حلقي ، وضعيت جويدن ، نوع ماده غذايي مصرفي بيمار ، قدرت رفلكس Gag  ، تغييرات وزن بيمار، داروهاي مصرفي را مي توان كسب نمود. 

در ارزيابي بيمار همچنين مي بايست  وضعيت فيزيكي بيمار مانند كنترل تنه ،سر و گردن و معاينه اعصاب مغزي و دامنه حركات و قدرت و عملكرد عضلات دخيل و رفلكس هاي دهاني، معاينه و بررسي شود. همينطور وضعيت لثه و دندانهاي بيمار و بهداشت دهان را نبايد از نظر دور داشت.

بررسي وجود يا عدم وجود آسپيراسيون شايد مهمترين و حياتي ترين كار در ارزيابي بيماران مبتلا به ديسفاژي باشد. يكي از دقيق ترين روشها جهت بررسي اين وضعيت انجام عمل بلع باريوم در اتاق راديولوژي، معاينه از طريق فلوروسكوپي مي باشد.

روشهاي ديگري مانند مانومتري كامپيوتري، الكتروميوگرافي و آندوسكوپي با فيبر نوري نيز در ازريابي كفايت اسفنكتر ولوفارينجيال ، مشاهده مستقيم هماهنگي عضلات حلق، ارزيابي عملكرد حنجره طي عمل بلع و ارزيابي ميزان حساسيت حنجره بسيار مفيد مي باشد. در هنگام ارزيابي بايد به جنبه هاي روحي – رواني بيمار نيز توجه كرد.

آسيب شناس آموزش ديده مي تواند يك ارزيابي از تغذيه و بلع انجام دهد و زمينه درمان مناسب را فراهم كند.

نقش آسيب شناس گفتار و زبان در ارزيابي ديسفاژي

1.                       گرفتن يك تاريخچه دقيق از وضعيتهاي پزشكي و علائم اختلال

2.                       مشاهده توانايي و حركت عضلات مرتبط با بلع

3.                       مشاهده وضعيت، رفتار و حركات دهان در حين خوردن و آشاميدن

4.                       ارزيابي بلع به كمك تستهاي اختصاصي

 

درمان

از آنجائيكه ديسفاژي تقريباَ تمامي ابعاد سلامتي فرد را تحت تأثير قرار مي دهد بنا براين تيم درماني شامل پزشك عمومي، متخصص ENT آسيب شناس گفتار و زبان ، متخصص گوارش، متخصص مغز و اعصاب، راديولوژيست، متخصص تغذيه، روانپزشك ، متخصص ريه و سيستم تنفس، دندانپزشك و جراح عمومي است.

درمان اوليه اختلالات بلع و تغذيه اي ، بررسي علل پايه اي اختلال مي باشد . بسته به علت ممكن است درمان دارويي يا جراحي باشد. همراه با درمان دارويي يا جراحي ، رويكردها و مشاورات آسيب شناس گفتار و زبان هم مي تواند در درمان ديسفاژي موثر واقع گردد.

رويكردهاي درماني:

بسته به نوع اختلال عملكردي شامل :

v   تغييرات رژيم غذايي: به عواملي چون حجم ماده غذايي، شيوه تغذيه، و ... بستگي دارد.

v   تكنيكهاي جبراني بلع شامل: تغيير وضعيت بيمار، روش هاي پيشرفت آگاهي حسي بيمار ، تغيير اندازه لقمه غذا و سرعت ارائه آن به بيمار، تغيير چگالي و سفتي ماده غذايي ، استفاده از پروتزهاي داخل دهاني

v   درمان بلع به صورت غير مستقيم:  اين شيوه به بيمار تمريناتي را جهت تقويت ماهيچه هاي آسيب ديده  يا ضعيف شده آموزش مي دهد.

v   درمان بلع به صورت مستقيم: اين شيوه تمريناتي را براي عملكرد صحيح حين بلع به بيمار آموزش مي دهد.

بهترين تكنيك در درمان دیسفاژي حذف آسپيراسيون تا حد امكان و جلوگيري از باقيماندن غذا در مسير دهان و حلق مي باشد.

 

 

درمان بلع در نوزادان وكودكان:

بر اساس علت ، علائم  ونوع مشكل بلع تغيير مي كند كه مي تواند شامل :

1.                       تمريناتي براي تقويت ، حساسيت و هماهنگي ماهيچه هاي مرتبط با تغذيه و بلع.

2.                       توصيه هايي جهت غذاها، وسايل خاص يا تكنيكهايي براي بهبود تغذيه و بلع.

3.                       تغذيه نوزاد از طريق O.G.T  و N.G.T همراه با Manipulation و تحريك داخل دهان با استفاده از كيسه هاي يخ

4.                       تحريك نواحي داخل دهان مثل: زبان( رأس زبان – قاعده زبان) ، توده هاي لنفاوي موجود در قاعده زبان ، سخت كام ، نرم كام، حلق دهاني

تكنيكهاي تغذيه اي خاص براي نوزادان شكاف كام و لب:

1.                       استفاده از سرشيشه هاي با شيار متقاطع

2.                       مكيدن سر شيشه نرم براي كمك به جريان شير

3.                       استفاده از شير دوش براي دادن شير با كمك شيشه

روشهاي درمان مستقيم و غير مستقيم ديسفاژي:

   تمريناتي جهت افزايش دامنه حركت و كنترل لقمه غذا: تمرينات حركتي جهت بهبود ميزان حركات لبها ، چانه، زبان، حنجره و تارهاي صوتي.

   روش تلفيقي حسي- حركتي: مجموعه تكنيكهايي كه در اين بخش ارائه مي شوند، در واقع براي سرعت بخشيدن به شروع مرحله حلقي بلع، طراحي شده اند و باعث مي شوند قبل از اينكه بيمار براي شروع اين مرحله تلاش كند ورودي هاي حسي افزايش يافته و مرحله حلقي بلع آغاز گردد. اين تكنيكها عبارتند از:

1.               تكنيكهاي تماس و لمس مهاري

v   تماس يا فشار ثابت: لمس حركتي بصورت ثابت مي باشد.

v   Slow strocking :لمس حركتي بصورت ريتميك مي باشد.

 

2.                 تكنيكهاي تسهيل جلدي:

 

v   Tapping :ضربه بوسيله سر انگشتان روي عضله يا تاندون به تعداد  3 – 5 بار

v   Stretch pressure : فشار برروي عضله به همراه كشش

 

3.                 gag reflex :

v   hypoactive reflex : در افراد head injury تحريك قوس كامي حلقي و كامي زباني با استفاده از pressure touch

 

v   hypoactive reflex : با استفاده از روش toung walking

در اختلال بلع استفاده از غذاهاي سرد باعث افزايش حساسيت قوس حلقي مي شود. در موارد ايجاد بلع پر سروصدا ice pack را به مدت 5 دقيقه روي حنجره قرار داده وسپس انگشتان اشاره وشست را روي دو طرف حنجره به طرف جلو وعقب حركت مي دهيم، تون عضلاني كاهش مي يابد.

 

   مانورهاي عمل بلع: در بيماران فاقد كنترل سر درمان با روشهاي تقويت گروههاي عضلاني آنتاگونيست وتصحيح تعادل آغاز ميشود.

بهترين وضعيت براي آموزش غذا خوردن وضعيت نشسته مي باشد. درصورت ناتواني بيمار در نشستن، از بالش استفاده مي شود. جهت درمان مي توان از تكنيكهاي PNF –MFT ، تحريكات فاراديك، گالوانيك وتحريكات حسي استفاده كرد.

تحريكات لازم براي بالا بردن نرمكام بصورت زير انجام مي شود:

v   بيما ر دهانش را باز كرده “ آه“ مي گويد درمانگر زبان كوچك يا چينهاي كامي دو طرف را با يك آبسلانگ لمس مي كند. با اين تحريك يك انقباض بازتابي رخ ميدهد. سپس بيمار تا حد ممكن توليد “ اه “ را تكرار مي كند. همانطور كه قسمت عمده پاسخ شكل مي گيرد، درمانگر به تحريك منطقه از طريق لمس تا حد لازم ادامه ميدهد. تحريك بازتاب gag به اين دليل مفيد مي باشد كه انجام اين تحريك ، همزمان با بالا آمدن نرمكام، عضلات حلقي نيز به حركت واداشته مي شوند وبه دنبال آن بلع غير ارادي صورت مي گيرد.

v   تسهيل توانايي بالا بردن 3/1 خلفي زبان جهت انجام بلع:

اولين روش مي توان از فشار انگشت سبابه به طرف پايين      وعقب در 3/1 قدامي زبان استفاده نمود. اين امر سبب بالا رفتن 3/1 خلفي و بسته شدن قسمت خلفي دهان مي گردد.

دومين روش فشاري است كه در نيمه قدامي از پهلو به طرف پايين زبان وارد مي شود. اين امر سبب انقباض عضلات كوچك زبان شده و زبان تحريك گرديده و جهت پذيرفتن شكلهاي لازم براي تهيه گلوله هاي غذايي آماده مي شود.

سومين روش با استفاده از انگشت مياني در زير كناره هاي طرفي زبان و در يك راستاي مورب ، موجب بالا آمدن  كناره هاي طرفي زبان مي گردد كه بخش مهمي از مراحل بلع مي باشد.

v   جهت انجام عمل بلع مي توان فشار آوردن به قاعده زبان و ضربه زدن به زير فك، را استفاده نمود.  

v   استفاده از ويبراتور در زير چانه وBase زبان ، مفيد است.

v   ماساژ دوراني 3/1 خلف زبان(تحريك حس سطحي وحس عمقي)

 

  درمان بلع به وسیله تحریک الکتریکی:

تحریک الکتریکی ممکن است هم به صورت مستقیم روی ساختارهای دهانی و هم از طریق پوست روی ماهیچه های گلو انجام گیرد که هدف آن تحریک و بازتوانی مسیرهای عصبی – ماهیچه ای مختل شده می باشد.

پروتز وسیله ای است که امواج الکتریکی را برای ایجاد عملکردهای حسی یا حرکتی به سیستم عصبی منتقل میکند. در طی 4 دهه اخیر پروتزهایی عصبی برای طیف گسترده ای از کارکردها  ایجاد شده اند مثل پروتز کاشت حلزون و پروتز محرکات درمان مثانه . در درمان بلع هم تاکید به استفاده از تحریک الکتریکی شده است. دو راه تحریک الکتریکی عملکردی عبارتند از:

v   با استفاده از پتانسیل عمل در آکسون عصبی و انتقال آن در طول نرون عصبی در واحدی از زمان و رسیدن به نرون حرکتی و ایجاد حرکت مناسب در ماهیچه مربوطه ( FES ). استفاده از این روش حدود 40 سال پیش توسعه یافت.

v   تحریک آکسون تحریک شده نرون حسی که در سازماندهی کرتکس حرکتی نقش دارد و موجب تغییر رفلکس ها یا عملکردهای سیستم عصبی مرکزی می شود( این  فرایند را تعادل عصبی می نامند) .

در تحریک الکتریکی عواملی چون بسامد تحریک ، محل تحریک، زمان بندی ارائه محرک، شدت تحریک ، نوع تحریک و عضله ای که به تحریک پاسخ می دهد اهمیت دارد.

پروتزهای نرونی برای برگرداندن عمل بلع در بیماران دیسفاژی تکنولوژی جدیدی است  که اخیراً تمایل بسیار زیادی درجهت توانبخشی ایجاد کرده است.تا کنون 3 دیدگاه عمومی در مورد FES برای کمک به دیسفاژی به کار برده شده است .

v    نخستین دیدگاه شامل تحریک حفره حلق دهانی به صورت پیوسته می باشد که برای کنترل رفلکس بلع در سطح پایین هست. این دیدگاه موفقیتهایی داشته است و به نظر می رسد که نقش بالقوه ای برای تعدیل عصبی در بهبود عملکرد بلع داشته است.

v   دیدگاه دوم شامل تحریک پوستی عضلات گردن است .مشکل عمده این دیدگاه انتخاب عضلات پاسخ دهنده به تحریک است.و در مورد کفایت آن بحث های زیادی است.

v   دیدگاه سوم شامل بکارگیری FES داخل عضلانی بصورت مستقیم در ماهیچه های مرتبط با بلع است. گروهی پیشرفت چشمگیزی را در تعیین مهمترین عضلات درگیر در بلع و روش همزمانی FES با بلع ارادی را بیان کردند.بااین وجود این مطالعات تا امروز روی افراد سالم انجام شده است.

 

 

منابع:

1)      ارزیابی و درمان اختلالات صوت و بلع ، محمد زاده، مهر 79

2)           Swallowing and Dysphasia in cerebral palsy، مترجم : مریم ا صغری ، خرداد 77

3)           کاربرد تحریکات       Exteroceptiveدر درمان Dyaphasia، تهیه: سارا نادری

4)           پایان نامه درمان دیسفاژی در نوزادان ، کنگره گفتاردرمانی ، دی 85

5)           Speech Therapy for swallowing & feeding Dis.(2005) ، اینترنت

Electrical Stimulation approaches to the restoration and rehabilitation of swalloung(2005) ، اینترنت

گردآورنده:

محمد مالک گفتاردرمان

مرکزآموزشی جوادالائمه (ع)

اردیبهشت 91

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                       یا مقلب القلوب و الابصار یا مدبرالیل و النهار

                                 یا محول الحول و الاحوال حول حالنا الی احسن الحال

        حلول سال نو و بهار پرطراوت را که نشانه قدرت لایزال الهی و تجدید حیات طبیعت می باشد

               رابه تمامی عزیزان تبریک و تهنیت عرض نموده و سالی سرشار از برکت و معنویت

                        را ازدرگاه خداوند متعال و سبحان برای شماعزیزان مسئلت مینماییم

                      چرا که شخصی که با خود مهربان نیست نمی تواند با دیگران مهربان باش

 

گزارش کار فعالیتهای تربیتی وفوق برنامه مرکز اموزشی جواداالاِِیمه (ع) اسفند ماه 90

 

1- مراسم روز درختکاری که 15 اصل نهال از شهرداری دریافت شد وبه کمک دانش آموزان مراحل کاشت،آبیاری ونگهداری انجام گرفت .تصاویر مصور ضمیمه می باشد.    هدف آموزشی: نگهداری از گیاهان،آشنایی با فصل کاشت،مراسم سپاسگزاری به خاطر مخلوقات خداوند

 

2-جشنواره سبزه آرایی که توسط پیامک به خانواده ها اعلام گردید وبعد از یک هفته سبزه های تزئین شده به مدرسه اهدا شد وبا توجه به نوع زیبا سازی به تمامی والدین هدایایی به یاد بود اهدا گردید.هدف آموزشی: آشنایی با مراسم عید وسفره هفت سین،مشارکت والدین،آموزش مراحل رشد گیاه برای فراگیران مرکز

 

3-جشنواره رنگ آمیزی تخم مرغ های سفالی که توسط دانش آموزان مقطع آمادگی با نظارت مربیان با استفاده از گواش،قلم مو،مدادشمعی ومداد رنگی انجام گرفت.تصاویر مصوربه ضمیمه می باشد.                                                        هدف آموزشی:آشنایی با سفره هفت سین،رنگ شناسی،مشارکت گروهی وایجاد فعالیت شاد

 

4-اجرای مسابقات ورزشی در هفته امور  تربیتی که با مناسبتهای سالروزانجام شد. دربحث مشاوره آموزش خانواده،دربحث بهداشت تدریس مباحث بهداشتی با مشارکت والدین ودر بحث ورزشی مسابقات طناب کشی،دو و ... صورت گرفت که هدایایی به یاد بود به والدین ودانش آموزان داده شد. تهیه تراکت پیام، بروشور برای معرفی هفته امور تربیتی

5-تهیه سفره هفت سین در مرکز دو هفته قبل از پایان سال به منظور آشنایی دانش آموزان با

 فرهنگ عید نوروز وایجاد محیط شاد درمرکز و برگزاری جشن نوروز در پایان سال

6-برنامه ریزی جهت تهیه ی لباس وکفش نو برای کلیه ی دانش آموزان وتهیه ی غذای متبرک آستان قدس رضوی جهت کلیه ی خانواده ها

7-اطلاع رسانی و پخش فیلم در مورد خطرات چهار شنبه سوری به دانش آموزان

 

 

 

 

 

گارکاه دانش افزایی تفسیر نقاشی

توسط خانم اعلمی با حضور معلمین مرکز درمورخه ۷/۱۲/۱۳۹۰

تفسير نقاشي

همان طور که می دانید نقاشی درونیات شخص را به تصویر می کشد

با تفسیر صحیح و علمی ان می توان به نکات ظریف وپنهان شخصیت

 افراد پی برد واز ان یافته ها برای درمان یا جستجوی راهکارهای علمی 

برای رشد وپیشرفت درونی افراد بهره جست

 رنگ قرمز نشان د هنده ی توجه به رای ونظر دیگران است

 رنگ نارنجی نشان دهنده میل به موفقیت وشادی ونشاط است

 رنگ ابی نشان دهنده ارامش وتسلیم شدن است

 رنگ زرد نشان دهنده روحیه اجتماعی ومیل به رفت وامد است

 رنگ سبز نشان دهنده نیاز به جلب توجه وحمایت است

 رنگ بنفش نشان دهنده اضطراب واسترس است

 نحوه کشیدن اعضای بدن

 کشیدن پاها به صورت جفت و گردن افراشته نشان دهنده حس اعتماد به نفس در فرد است

بازوهای به هم چسبیده حکایت از امتناع ازمحبت واعتماد است

نکشیدن گوش نشان دهنده دوری جستن از امر ونهی اطرافیان است

رنگ کردن پوست دست وصورت نشان دهنده هوشمندی کودک است

کشیدن انگشت  شصت نشان دهنده هوشمندی کودک است

  نماد

خورشید نمادپدر در خانواده است خورشید با صورت و لبخند نشان دهنده پدری صلح جو ومهربان اسیت

خورشید در پشت ابر نشان دهنده حضور کم رنگ پدر در خانه است

باران و ماه نشان دهنده اضطراب و غمی پنهان درکوذک است

 چمن های سبز نشان دهند ه میل به محبوب واقع شدن می باشد

رودخانه نمادسازش پذیری و انعطاف داشتن کودک است

رنگین کمان نیاز به حمایت مادرانه را می رساند

ستاره نماد میل به جلب توجه وبرانگیختن تحسین دیگران است

کوه های خشک و نوک تیز نشان دهنده مشکلات روحی و عاطفی درکودک است

حوض پر از ماهی میل به حمایت شدن از طرف مادراست

پنجره های روشن نمادامید واری و آرزومندی است

درب باز میل به ارتباط با دیگران اجتماعی بودن رانشان میدهد

دودی که از لوله دودکش خارج میشود نشان دهنده جو. خانواده است اگر دو د صاف ومرتب باشد جو عاطفی خانواده آرام و ماسب است ودرصورتی که به هم پیچیده باشد جو خانواده متشنج و نامناسب است

کشیدن راه های  عریض و صاف نشان دهنده شادی و آرامش درکودک است راه های متعددو پیچیده نشان دهند اضطراب و نا آ رامی درکودک است

دیوارهای آجری نشان دهند ه محدویت ارتباط ورفت و آمد خانواده با دیگران است

خطوط

خطوط کم رنگ کم رویی و خجالتی بودن رانشان میدهد

نقطه چین نشان دهنده بهانه جویی و عصبی بودن کودک است

خطوط چهارخانه و موازی نشان دهند ه اضطراب درکودک است

خطوط افقی نشان دهنده میل به ارتباط بین فردی است

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

هشتمين جلسه آموزش خانواده درتاريخ ۲۴/۱۱/۱۳۹۰با سخنراني سر كارخانم گندم آبادي از نير وي انتظامي با موضوع سوء مصرف مواد مخدر برگزار شد دراين جلسه خانواده ها ضمن مشاهد ه عيني مواد مخدر درمورد خطرات مصرف مواد مخدر ،نوع مصرف، نوع مواد، روشهاي بسته بندي، علائم سوء مصرف، خطرات تنهايي ،نزديك شده ارتباطي والدين با دانش آموزان، كنترل نامحسوس  و محرمانه كودكان و  دانش آموزان توسط والدين بدون خدشه وارد كردن به شخصيت آنها، كنترل رفتار دوستان و همسايگان ويا والدين مصرف كننده آشنا شدن درپايان جلسه نيز به پرسشهاي والدين پاسخگوئي شد در ادامه تصاوير مربوط به جلسه را مشاهد نمائيد .

تعریف ناتوانی ذهنی

انجمن امریکایی ناتوانی ذهنی های ذهنی وتحولی

ناتوان ذهنی مربوط می شود به کنش عمومی هوش که به طور معنی دار یا قابل ملاحظه ای کمتر از حد متوسط عمل کرده وبا نقایصی در رفتار سازشی توام بوده ودر دوران رشد پدیدار شده است .

برای اینکه فردی به معنای دقیق کلمه ناتوان ذهنی محسوب شود باید از نظر کنش هوشی و رفتار سازشی (انطباقی )به طور معنی دار از حد متوسط بائین تر باشد .

کاربرد کلمه ((معنی دار یا قابل ملاحظه ))در این تعریف  مربوط میشود به حداقل دو انحراف معیار بائین تر از میانگین در آزمون میزان شده هوشی با توجه به اینکه یک انحراف معیار از میانگین هوشی 100(در آزمون های بینه و وکسر )15 واحد میشود بنابراین تعریف کودکی ناتوان ذهنی محسوب میشود که دارای بهره هوشی کمتر از 70(دو انحراف معیار زیر میانگین )باشد.تغغییر دیگر مربوط میشود به اصطلاح ((دوران رشد ))که از تولد تا 18سالگی می باشد .دومین نکته در تعریف ناتوانی ذهنی وجود محدودیت در مهارت های سازشی است. محدودیت باید حداقل در دو یا چند حیطه از مهارت های سازشی کاربردی زیر رخ دهد :ارتباط.مرقبت از خود .زندگی در خانه .مهارت های اجتماعی .استفاده از امکانات اجتماعی .خود راهبری .بهداشت و ایمنی .تحصیلات کارکردی .اوقات فراقت و کار.

رفتار سازشی ناظر است بر کیفیت عملکرد روزانه در کنار آمدن با تقاضاهای محیط. کیفیت سازگاری کلی توسط سطح هوش واسطه میشود :بنابراین دو مفهوم مذکور از لحاظ معنی همپوشی دارند.

برخی مهارت های مهم سازشی عبارتند از :

ارتباط:مهارت های ارتباطی شامل توانایی درک و فهم و بیان اطلاعات از طریق رفتارهای نمادین (کلمه های شفاهی،کلمه های مکتوب،خط نگاری،نمادهای نوشتاری،زبان نشانه وزبان اشاره)یا رفتارهای غیر نمادین(مثل حالات چهره،حرکات بدن،لمس،ژست ها و اطوارها) است.

مراقبت از خود:مهارت های مراقبت از خود شامل توالت رفتن ،خوردن،لباس پوشیدن،رعایت بهداشت وآرایش می شود.

زندگی درخانه: مهارتهای مربوط به عملکرد درون خانه شامل مراقبت از لباسها ،خانه داری ،حفظ اثاثیه،آماده سازی غذا وآشپزی و...

اجتماعی: مهارتهای مربوط به مبادلات اجتماعی با دیگران شامل موارد زیر است:آشنایی با دیگران، تعامل وخاتمه رابطه با دیگران،درک و پاسخ به نشانه های موقعیتی مربوط،شناخت احساسها و...

استفاده اجتماعی: مهارتهای مربوط به استفاده مناسب از منابع اجتماعی عبارتند از :رفت وآمد دراجتماع ، خوار وبار فروشی وخریدهای عمومی ،خرید یا کسب خدمات از دیگر شغلهای اجتماعی

خود راهبری:مهارتهای مربوط به انتخاب کردن ،یادگیری وپیگیری یک برنامه،انجام وشروع فعالیتهای متناسب با موقعیت،شرایط ،برنامه وعلایق شخصی و...

بهداشت وایمنی: این مهارتها عبارتند از :حفظ بهداشت فردی باتوجه به تغذیه،شناسایی بیماری ،درمان،پیشگیری،مسائل جنسی،مراقبت جسمانی و...

اوقات فراغت: رشد علایق تفریحی ومربوط به اوقات فراغت مثلا تفریح انفرادی وهمراه با دیگران که نشان دهنده ی رجحان وانتخابهای شخصی است.

کار: مهارتهای مربوط به حفظ یک شغل تمام وقت یا نیمه وقت در جامعه با توجه به مهارتهای شغلی خاص

طبقه بندی ناتوانی ذهنی

این گروه بندی بیشتر بر اساس درجه هوش ومقدار اختلافی که در بین سن عقلی وسن زمانی فرد وجود دارد پایه گذاری شده است.در این گروه بندی ناتوانی ذهنی رابه چهارگروه تقسیم کرده اند..

الف-گروه ناتوان ذهنی عمیق یا افرادی که هوشبهر 0 تا 20 دارند.

ب-گروه ناتوان ذهنی شدید یا افرادی که هوشبهربین 20تا35دارند.

ج-گروه ناتوان ذهنی متوسط با هوشبهربین 35تا50

د-گروه ناتوان ذهنی خفیف با هوشبهر بین50تا70

اکنون بطور خلاصه به شرح جداگانه هر یک از گروههای فوق می پردازیم:

الف-گروه ناتوان ذهنی عمیق:

این افراد 1 تا 2 درصد ناتوان ذهنی ها را تشکیل می دهند وبه شدید ترین درجات نارسایی فعالیتهای ذهنی دچارند.از نظر سن از یک کودک سه ساله تجاوز نمی کنند،علاوه بر نارسایی فعالیتهای ذهنی به ناهنجاریهای حسی وحرکتی وبد شکلی های سروصورت وکوتاهی اندام نیز مبتلا هستند.این بیماران قادر به کنترل ادرار نبوده وتقریبا همیشه مبتلا به صرع یا فلج مغزی هستند.باید از آنها در بیمارستان ها وآسایشگاههای عقب افتادگان نگهداری کرد.این افراد محروم در حقیقت مصرف کننده اقتصادی اجتماع هستند.انتظار به زندگی دراین افراد خیلی کم واکثرا به علت ابتلا به بیماریهای عفونی ،سینه پهلو،صرع،ضربه های مغزی حاصله از آن وعفونتها از بین می روند.

ب-گروه ناتوان ذهنی شدید:

این افراداز نظر هوشی کمبود فراوان دارند هوشبهر انان بین 20 تا 35 می باشد وتواناییهای آنها در سنین مختلف شبیه کودکان 4 تا5 ساله است. این کودکان به طور متوسط 3تا4 درصد کودکان ناتوان ذهنی راتشکیل می دهند.این کودکان ونوجوانان قادرند خود را از خطرات عادی حفظ کنندوازعهده غذا خوردن ولباس پوشیدن ونظافت خودبرآیند.قادر به آموختن مواد درسی مانند خواندن ونوشتن نیستند.قوه تعمیم وتمیزندارند.یادگیری درآنها به صورت ابتدایی وناکامل است.خیلی زود تحت تاثیر قرار می گیرند.با استفاده از روشهای درمانی وتربیتی در مدارس وکلاسهای مخصوص توانسته اند در یادگیری پیشرفت حاصل نمایند.مراکز درمانی وتربیتی روزانه بهترین مکان برای این افرا وکمک بزرگی نیز به خانواده آنهاست.

ج-گروه ناتوان ذهنی های متوسط:

هوشبهر این افراد بین 35 تا50 است وسن عقلی آنان از کودکان 5-7 ساله تجاوز نمی کند.دراین افراد استعدادهای ذهنی به طور کلی ضعیف است دراعمال ذهنی،درقضاوت واستدلال نارسایی کامل دارند وبه راهنمایی،نظارت مراقبت افراد مطلع محتاجند.ازآنها درکتابها به دانشمندان احمق نام برده اند.از توجه وتمرکز فکری زود خسته می شوند.این افراد در بزرگی به علت داشتن قوه عضلانی خوب درمزارع کشاورزی وکارخانجات مفید واقع می شوند این افراد از نظر اجتماع قادر به زندگی مستقل نیستند. این گروه ده درصد کل جمعیت عقب ماندگان ذهنی را شامل می شوند.

د- گروه ناتوان ذهنی خفیف:

هوشبهر آنها بین 50 تا 70 ازلحاظ عقل وادراک ومهارتهای عملی حداکثر به کودکان 7 تا 11 ساله می رسند. این افراد هم دارای ضعف قوای فکری هستند لذا قادر به قضاوت صحیح واستدلال مطلوب نیستند.از ابتکار،ابداع وانتقاد عاجزند،اگر چه به کندی می آموزند ولی در امور حرفه ای وعملی مهارتهایی نشان می دهند.این گروه حدود 85 درصد کل جمعیت عقب ماندگان ذهنی را تشکیل می دهند.

 

سخنانی گوهر باراز پیامبرگرامی اسلام

عبادتی،چون تفکرنیست.

هیچ فقری سخت تر ازنادانی نیست.

هیچ دارایی ،یاری دهنده تر از خرد نیست.

دو گرسنه هرگز سیر نمی شود،گرسنه ی مال وگرسنه ی دانش.

دوست هر کس خرد اوست ودشمنش نادانی او.

ارزش آن کس بیشتر است که دانشش بیشتر باشد.

زگهواره تا گور دانش بجوی.